سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

78

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

حرّ مخيّر است بين اينكه يا هردو آنها را بكشد يا يكى از ايشانرا بقتل برساند . اگر هردو را كشت بر وى دو امر لازم و واجبست : الف : نصف ديه حرّ را به او ردّ كند زيرا اين مبلغ از جنايشت زائد بوده و ولىّ بنا حق آن را استيفاء كرده لاجرم جبرانش واجب و پرداختن به وى لازم مىباشد . ب : در صورتى كه قيمت عبد از صنف ديه حرّ اضافه باشد مقدار زائد از نصف را بمولاى او ردّ نمايد . و اگر ولىّ هردو را نكشت بلكه يكى از ايندو را بقتل رسانيد ، امر از دو حال خارج نيست : يا حرّ را كشته و عبد را باقى مىگذارد و يا عبد را بقتل رسانيده و حرّ را زنده مىگذارد . اگر كشتن حرّ را اختيار نمود بر مولاى عبد لازم است هريك از جنايت و قيمت عبد كه كمتر باشد آن را به حرّ ردّ كند زيرا اگر چنايت عبد ( يعنى نصف ديه مقتول ) كمتر از قيمتش باشد بر جانى يعنى عبد غير از جنايتى كه كرده امر ديگرى لازم نيست لاجرم مولاى عبد تنها همان نصف ديه حرّ را بايد به حرّ ردّ كند . و اگر قيمت عبد كمتر از جنايت يعنى نصف ديه حرّ بود به مقتضاى اينكه جانى بيش از نفس و وجودش مرتكب جنايتى نمىشود لازم است كه مولا معادل نفس عبد را كه قيمتش باشد به حرّ بپردازد و چيزى ديگرى در عهده مولا نمىباشد منتهى بر ولىّ مقتول لازم است در اين فرض نصف ديه حرّ را كامل كرده و به اولياء او بپردازد يعنى پس از پرداختن قيمت عبد